جدول واکسیناسیون کودکان ۱۴۰۵ (برنامه کامل واکسن نوزاد تا ۶ سالگی)

اگر دنبال جدول واکسیناسیون کودکان ۱۴۰۵ هستی، اینجا برنامه کامل واکسن نوزاد از بدو تولد تا ۶ سالگی را می‌بینی. جدول سن‌به‌سن، فایل PDF قابل دانلود، مراقبت بعد از واکسن و علائمی که نیاز به توجه دارند را یکجا جمع کرده‌ایم.

جدول واکسیناسیون کودکان 1405

طبق آخرین دستورالعمل وزارت بهداشت ایران، برنامه واکسیناسیون نوزاد از همون لحظه تولد شروع میشه و تا ۶ سالگی ادامه داره. این جدول، نقشه راه سلامت فرزندته. حتماً این قسمت رو اسکرین‌شات بگیر چون زیاد بهش نیاز پیدا می‌کنی.

سن نوزاد	نام واکسن
بدو تولد	ب.ث.ژ (BCG)، فلج اطفال (OPV)، هپاتیت B
۲ ماهگی	پنج‌گانه (پنتاوالان)، قطره فلج اطفال، پنوموکوک و روتاویروس (جدید)
۴ ماهگی	پنج‌گانه (پنتاوالان)، قطره فلج اطفال، پنوموکوک، روتاویروس، فلج اطفال تزریقی (IPV)
۶ ماهگی	پنج‌گانه (پنتاوالان)، قطره فلج اطفال، روتاویروس
۱۲ ماهگی	MMR، پنوموکوک
۱۸ ماهگی	سه‌گانه (DTP)، قطره فلج اطفال، MMR
5 تا 6 سالگی	سه‌گانه، فلج اطفال خوراکی

نکته مهم: حواست باشه که واکسن‌های جدید (پنوموکوک و روتاویروس) در حال حاضر در حال توزیع سراسری هستن و ممکنه توی بعضی از خانه‌های بهداشت هنوز کامل اجرا نشده باشن. حتماً از مرکز بهداشت محله‌تون سوال کن.

تغییرات جدید برنامه واکسیناسیون کودکان در سال ۱۴۰۵

در برنامه واکسیناسیون کودکان ۱۴۰۵، واکسن‌هایی مانند پنوموکوک و روتاویروس اهمیت بیشتری پیدا کردن. ممکنه نحوه ارائه این واکسن‌ها در بعضی مراکز بهداشت با توجه به شرایط تامین واکسن متفاوت باشه. اگر واکسنی در کارت واکسن کودک ثبت نشده، قبل از هر اقدامی از مرکز بهداشت محل سوال کن.

اگر تازه منتظر تولد کوچولوت هستی، کنار برنامه واکسن‌ها بهتره وسایل ضروری روزهای اول رو هم آماده کنی. این لیست وسایل ساک بیمارستان نوزاد کمک می‌کنه چیزی یادت نمونه.

واکسن شش ماهگی چندتاست؟

واکسن شش ماهگی معمولاً شامل ادامه واکسن پنج‌گانه و قطره فلج اطفاله. تعداد دقیق واکسن‌ها ممکن است براساس واکسن‌هایی که کودک قبلاً دریافت کرده و برنامه مرکز بهداشت متفاوت باشه.

محل تزریق واکسن نوزاد

حالا که جدول کلی واکسن‌های نوزاد رو دیدی، بهتره هر نوبت رو جداگانه بشناسیم؛ چون نگرانی مادرها معمولاً همین‌جاست: واکسن دو ماهگی چیه؟ واکسن شش ماهگی چندتاست؟ بعد از واکسن یک سالگی باید منتظر چه علائمی باشیم؟ توی بخش‌های بعدی، هر نوبت رو ساده و جدا توضیح دادیم.

نام واکسن	نحوه و محل تزریق
ب.ث.ژ (BCG)	تزریقی (داخل جلدی) – دست چپ
فلج اطفال (OPV)	خوراکی (قطره)
هپاتیت B	تزریقی (عضلانی) – ران پا
پنج‌گانه (پنتاوالان)	تزریقی – ران پا
قطره فلج اطفال	خوراکی
پنوموکوک (جدید)	تزریقی – ران پا
روتاویروس (جدید)	خوراکی
پنوموکوک	تزریقی – ران پا
روتاویروس	خوراکی
فلج اطفال تزریقی (IPV)	تزریقی – ران پا
MMR	تزریقی (زیر جلدی) – بازو یا ران
سه‌گانه (DTP)	تزریقی – ران پا

واکسن بدو تولد نوزاد شامل چیه؟

اولین نوبت واکسن نوزاد معمولاً همون روزهای اول تولد انجام می‌شه. این نوبت برای شروع ایمنی بدن بچه در برابر چند بیماری مهمه و توی کارت واکسن نوزاد هم ثبت می‌شه.

واکسن	برای پیشگیری از	نوع دریافت
ب.ث.ژ یا BCG	سل	تزریقی
هپاتیت B	عفونت ویروسی کبد	تزریقی
فلج اطفال خوراکی	فلج اطفال	قطره خوراکی

بعد از واکسن ب.ث.ژ ممکنه چند هفته بعد روی بازوی نوزاد یک برجستگی، زخم کوچک یا جای جوش دیده بشه. این حالت در خیلی از بچه‌ها طبیعیi و معمولاً خودش بهتر می‌شه. فقط نباید محلش رو فشار بدی، دستکاری کنی یا روش پماد بزنی مگر اینکه پزشک گفته باشه. اگر جای واکسن خیلی متورم شد، چرک زیادی داشت، تب شدید ایجاد شد یا حال عمومی نوزاد خوب نبود، بهتره با مرکز بهداشت یا پزشک تماس بگیری.

واکسن دو ماهگی نوزاد شامل چیه؟

واکسن دو ماهگی معمولاً یکی از نوبت‌هایی است که مادرها بیشتر بابتش استرس دارن، چون تعداد واکسن‌ها بیشتره و ممکنه نوزاد بعدش کمی بی‌قرار، خواب‌آلود یا تب‌دار بشه.

واکسن	نوع دریافت	نکته مهم
پنج‌گانه یا پنتاوالان	تزریقی	برای دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت B و هموفیلوس آنفلوانزا
فلج اطفال خوراکی	قطره	چند قطره داخل دهان نوزاد
پنوموکوک	تزریقی	برای پیشگیری از بعضی عفونت‌های جدی مثل ذات‌الریه و مننژیت
روتاویروس	خوراکی	برای پیشگیری از اسهال شدید ناشی از روتاویروس

بعد از واکسن دو ماهگی، این علائم می‌تونه طبیعی باشه:

تب خفیف، بی‌قراری، خواب‌آلودگی، کم‌اشتهایی موقت، درد یا قرمزی جای تزریق و گریه بیشتر از معمول.

بعد از پشت سر گذاشتن دوران نوزادی، تغذیه متنوع برای رشد کودک اهمیت زیادی داره. اگر دنبال ایده برای غذاهای مناسب سن بالاتر هستی، برنامه برنامه غذایی کودک دو ساله رو ببین.

واکسن چهار ماهگی نوزاد شامل چیه؟

واکسن چهار ماهگی ادامه مسیر ایمنی‌ایه که از دو ماهگی شروع شده. چون بعضی واکسن‌ها برای اثرگذاری بهتر به چند نوبت نیاز دارن، نوزاد باید نوبت چهار ماهگی رو هم طبق کارت واکسن دریافت کنه.

واکسن	نوع دریافت	نکته مهم
پنج‌گانه یا پنتاوالان	تزریقی	نوبت بعدی واکسن پنج‌گانه
فلج اطفال خوراکی	قطره	ادامه برنامه ایمن‌سازی فلج اطفال
فلج اطفال تزریقی یا IPV	تزریقی	در بعضی نوبت‌ها طبق برنامه واکسیناسیون داده می‌شه
پنوموکوک	تزریقی	نوبت بعدی پنوموکوک
روتاویروس	خوراکی	نوبت بعدی واکسن خوراکی روتاویروس

علائم بعد از واکسن چهار ماهگی معمولاً شبیه واکسن دو ماهگیه؛ یعنی ممکنه نوزاد کمی تب کنه، بیشتر بخوابه، شیرش کمتر بشه  یا موقع تکان دادن پا گریه کنه.

واکسن شش ماهگی نوزاد شامل چیه؟

واکسن شش ماهگی هم یکی از نوبت‌های مهم برنامه واکسیناسیون نوزاده. در این سن، بدن بچه نوبت‌های قبلی بعضی واکسن‌ها رو گرفته و حالا برای کامل‌تر شدن ایمنی، دوزهای بعدی رو دریافت می‌کنه.

واکسن	نوع دریافت	نکته مهم
پنج‌گانه یا پنتاوالان	تزریقی	ادامه ایمنی در برابر چند بیماری مهم
فلج اطفال خوراکی	قطره	ادامه برنامه فلج اطفال
فلج اطفال تزریقی یا IPV	تزریقی	طبق برنامه مراکز بهداشت
روتاویروس	خوراکی	در صورت قرار داشتن در برنامه و محدودیت سنی
سرخک نوبت صفر	تزریقی	ممکنه در بعضی استان‌ها یا شرایط خاص اجرا بشه

نکته مهم درباره واکسن شش ماهگی اینه که بعضی واکسن‌ها مثل روتاویروس محدودیت سنی دارن. یعنی اگر واکسن خیلی عقب بیفته، ممکنه مرکز بهداشت اجازه تزریق یا خوراندن بعضی نوبت‌ها رو نده. برای همین اگر واکسن شش ماهگی عقب افتاده، بهترین کار اینه که با کارت واکسن به مرکز بهداشت مراجعه کنی تا برنامه جبرانی دقیق بهت بدن.

واکسن یک سالگی نوزاد شامل چیه؟

واکسن یک سالگی معمولاً همزمان با تولد یک سالگی کودک انجام می‌شه. مهم‌ترین واکسن این نوبت، MMR است که برای پیشگیری از سرخک، سرخجه و اوریون استفاده می‌شه.

واکسن	نوع دریافت	برای پیشگیری از چی؟
MMR	تزریقی	سرخک، سرخجه، اوریون
پنوموکوک	تزریقی	بعضی عفونت‌های جدی مثل ذات‌الریه و مننژیت

بعد از واکسن یک سالگی، ممکنه کودک کمی تب کنه، بی‌قرار بشه یا اشتهایش کمتر بشه. بعضی بچه‌ها چند روز بعد از واکسن MMR دچار تب یا دانه‌های پوستی خفیف می‌شن. این موضوع در خیلی از موارد خطرناک نیست، اما اگر تب بالا، بثورات شدید، بی‌حالی زیاد یا علائم غیرعادی دیدی، باید با پزشک چک کنی.

برای مراقبت بعد از واکسن یک سالگی، آب و مایعات مناسب سن کودک رو بیشتر کن، غذاهای سبک‌تر بده، دمای بدنش رو زیر نظر بگیر و اگر پزشک دارو تجویز کرد، دقیقاً طبق دستور خودش عمل کن.

واکسن هجده ماهگی کودک شامل چیه؟

واکسن هجده ماهگی برای خیلی از بچه‌ها نوبت نسبتاً سخت‌تریه، چون هم کودک بزرگ‌تر شده و بیشتر متوجه درد تزریق می‌شه، هم بعضی واکسن‌ها ممکنه تب و بی‌قراری بیشتری ایجاد کنن.

واکسن	نوع دریافت	نکته مهم
سه‌گانه یا DTP	تزریقی	یادآور دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه
فلج اطفال خوراکی	قطره	ادامه برنامه فلج اطفال
MMR	تزریقی	نوبت بعدی سرخک، سرخجه و اوریون

چون کودک در این سن بیشتر راه میره و پا رو تکان می‌ده، درد جای تزریق ممکنه بیشتر به چشم بیاد. بهتره همان روز واکسن، فعالیت کودک رو سبک‌تر کنی، لباس راحت تنش کنی، مایعات کافی بدی و جای تزریق رو ماساژ ندی.

واکسن ۵ تا ۶ سالگی کودک شامل چیه؟

واکسن ۵ تا ۶ سالگی معمولاً قبل از ورود کودک به مدرسه یا در سن پیش‌دبستانی انجام می‌شه. این نوبت برای یادآوری ایمنی بدن در برابر بعضی بیماری‌هاست.

در این سن معمولاً این واکسن‌ها داده می‌شه:

واکسن	نوع دریافت	نکته مهم
سه‌گانه	تزریقی	یادآور دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه
فلج اطفال خوراکی	قطره	ادامه ایمنی در برابر فلج اطفال

بعد از واکسن ۵ تا ۶ سالگی هم ممکنه درد بازو یا پا، تب خفیف یا بی‌حالی کوتاه‌مدت دیده بشه. اگر تب بالا، تورم شدید، کهیر، سختی نفس یا بی‌حالی غیرعادی ایجاد شد، باید سریع پیگیری بشه.

راهنمای قبل و بعد از واکسن نوزاد

روز واکسن برای خیلی از مامانا استرس داره، مخصوصاً وقتی نمی‌دونن بعدش باید منتظر چه چیزی باشن. این چندتا نکته کوچیک کمک می‌کنه هم خودت آروم‌تر باشی، هم کوچولوت راحت‌تر این مرحله رو رد کنه.

قبل از رفتن برای واکسن

• لباس راحت تنش کن: لباسی انتخاب کن که دسترسی به ران یا دستش راحت باشه و اونجا مجبور نشی کلی لباس از تنش دربیاری.
• کارت واکسن رو یادت نره: کارت واکسن رو همراهت داشته باش چون اطلاعات واکسن‌های قبلی توشه.
• خیلی گرسنه نبرش: بهتره قبل از واکسن شیرش رو خورده باشه تا موقع تزریق آروم‌تر باشه. اگر بعداً برای انتخاب وسیله‌های تغذیه نوزاد سوال داشتی، راهنمای بهترین شیشه شیر نوزاد هم می‌تونه کاربردی باشه..

بعد از واکسن نوزاد چه کار کنیم؟

ممکنه کوچولوت بعد از واکسن کمی بی‌قرار بشه، بیشتر گریه کنه یا حتی یه تب کوچولو داشته باشه. این‌ها معمولاً طبیعی هستن و بدنش داره با واکسن آشنا می‌شه.

• اگر تب کرد: لباس اضافه تنش نکن، بیشتر شیرش بده و دماش رو چک کن. داروی تب‌بر رو فقط طبق نظر پزشک یا مرکز بهداشت بده.
• اگر جاش درد داشت: ممکنه محل واکسن کمی قرمز، سفت یا دردناک بشه. فقط فشارش نده و ماساژش نده.
• اگر بی‌قرار بود: بغل کردن، تماس پوست با پوست، شیر دادن یا پستانک می‌تونه کمکش کنه آروم‌تر بشه. اگر دنبال انتخاب مدل مناسب هستی، راهنمای بهترین پستانک ارتودنسی می‌تونه کمکت کنه..

چه وقت‌هایی باید پیگیری کنیم؟

این علائم معمولاً نیاز به بررسی دارن:

• تب بالا و مداوم
• بی‌حالی شدید یا سخت بیدار شدن
• تشنج
• ورم صورت یا سختی نفس کشیدن
• کهیر یا واکنش حساسیتی شدید

واکسیناسیون تأخیری؛ اگه واکسن دیر شد چیکار کنم؟

زندگیه دیگه! گاهی بچه مریضه، گاهی تو سفرید، گاهی اصلاً یادت میره. نگران نباش، دنیا به آخر نرسیده ولی باید سریع جبران کنی.

قانون کلی اینه: «وقفه در واکسیناسیون باعث نمیشه واکسن‌ها رو از اول شروع کنیم، بلکه از همون‌جا ادامه میدیم.»

اما یه نکته مهم توی واکسن های نوزاد هست: بعضی واکسن‌ها محدودیت سنی دارن. مثلاً واکسن روتاویروس اگه از سن خاصی بگذره، دیگه شاید نشه زد.

• راهکار: همین فردا صبح با کارت واکسن برو مرکز بهداشت. اونا یه «جدول واکسیناسیون جبرانی» دارن و برات برنامه‌ریزی می‌کنن که چطور عقب‌افتادگی رو جبران کنی.

سوالات متداول (FAQ)

۱. آیا بعد از واکسن میشه نوزاد رو حموم برد؟
بله، برخلاف باور قدیمی‌ها، آب زدن به جای واکسن مشکلی نداره. اتفاقاً آب ولرم می‌تونه بچه‌ای که تب داره رو آروم کنه. فقط مراقب باش لیف نکشی روی جای تزریق و آب آلوده نباشه.

۲. نوزادم سرماخورده، واکسنش رو بزنم؟
اگه سرماخوردگی ساده است (فقط آبریزش بینی و عطسه) و تب نداره، مشکلی نیست و واکسن رو می‌زنن. اما اگه تب داره یا حال عمومیش خوب نیست، بهتره صبر کنی تا خوب بشه. حتماً قبلش با پزشک مرکز مشورت کن.

۳. بهترین جای پا برای واکسن کجاست؟
برای نوزادان زیر ۲ سال، بهترین و امن‌ترین جا، قسمت خارجی ران پاست. بازو برای بچه‌های بزرگتر استفاده میشه چون عضله بازوی نوزاد هنوز اونقدر جون نداره.

4. تاخیر در واکسن شش ماهگی تا چند روز مجاز است؟
برای واکسن شش ماهگی یک زمان دقیق مثل «چند روز» برای همه بچه‌ها وجود نداره. اگر واکسن کودک چند روز یا حتی بیشتر عقب افتاد، معمولاً لازم نیست برنامه را از اول شروع کنی؛ فقط بهتره با کارت واکسن به مرکز بهداشت مراجعه کنی تا زمان مناسب ادامه واکسن‌ها رو مشخص کنن. فقط یادت باشه بعضی واکسن‌ها مثل روتاویروس محدودیت سنی دارن و بهتره برای عقب افتادنشون زیاد صبر نکنی.

5. سخت‌ترین واکسن نوزاد کدام است؟
سخت‌ترین واکسن برای همه نوزادها یکی نیست، اما خیلی از مامان‌ها معمولاً واکسن‌های دو ماهگی و هجده ماهگی رو سخت‌تر می‌دونن؛ چون ممکنه تعداد واکسن‌ها بیشتر باشه و نوزاد بعدش کمی بی‌قرارتر بشه. تب خفیف، درد جای تزریق و بی‌قراری کوتاه‌مدت بعد از واکسن طبیعی هست و معمولاً بعد از چند روز بهتر می‌شه.